สื่อในฐานะ gate-keeper ท่ามกลางสงครามข่าวสาร

แน่นอนว่าสื่อในภาวะวิกฤติต้องโดนตั้งคำถาม เรื่องบทบาทหน้าที่ และความเป็นมืออาชีพอย่างเข้มข้น

ซึ่งก็ถูกต้องแล้วที่สังคมจะต้องคาดหวังว่าคนข่าว และคนกรองข่าวจะต้องทำหน้าที่ของ "ผู้เฝ้าประตู" หรือ "gate-keeper" และผู้ตรวจสอบเป็นหูเป็นตาของประชาชนอย่างตรงไปตรงมา

ยิ่งความขัดแย้งในสังคมสูง ยิ่งต่างฝ่ายต่างมีวาระของตน สื่อก็ยิ่งจะโดนกดดันให้ต้องวางตัว ให้เป็นที่พึ่งพาของคนส่วนใหญ่ได้ ไม่หวั่นไหว ไม่ครั่นคร้าม และไม่ตกเข้าหลุมพรางของฝ่ายใด



การเมือง : ทัศนะวิจารณ์
กาแฟดำ กรุงเทพธุรกิจ ออนไลน์
วันที่ 18 เมษายน 2552 01:00
สื่อในฐานะ gate-keeper ท่ามกลางสงครามข่าวสาร

แน่นอนว่าการทำหน้าที่ให้ได้มาตรฐานที่สังคมตั้งเอาไว้นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็จะต้องทำอย่างสุดความสามารถ พิงหลังประชาชน และตั้งเป้าหมายหลักที่การทำเพื่อให้ความจริงประจักษ์ ไม่ว่าฝ่ายที่ขัดแย้งกันจะพอใจกับการทำหน้าที่เช่นนั้นหรือไม่ก็ตาม

จึงแปลว่าคนข่าว และวิเคราะห์ข่าวจะต้องทำหน้าที่อย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ ตอบคำถามที่ผู้คนสงสัย และไม่มีเบื้องหน้าเบื้องหลังอันเกิดจากการมีผลประโยชน์ส่วนตน

เพราะสื่อตรวจสอบฝ่ายต่างๆ ที่ขัดแย้ง สังคมก็ตรวจสอบว่าสื่อทำหน้าที่ของตนอย่างสัตย์ซื่อหรือไม่

เมื่อ ทักษิณ ชินวัตร กล่าวหาว่าสื่อไม่รายงานความเป็นจริง ว่าสื่อบิดเบือน ว่าสื่อไม่กล้าเสนอข่าวว่าทหารยิงประชาชนผู้ชุมนุมไป "60 ศพ"

จึงเป็นหน้าที่ของสื่อที่จะต้องออกมายืนยัน ว่าได้ทำหน้าที่ของตนอย่างตรงไปตรงมาเพียงใด? มีการพยายามจะเซ็นเซอร์ของเจ้าหน้าที่บ้านเมืองหรือไม่? "ศพ" ที่ฝ่ายคนเสื้อแดงกล่าวถึงนั้นมีจริงหรือไม่?

การทำหน้าที่สืบสวนสอบสวนที่เรียกว่า investigative reporting อย่างเสรี และตรงไปตรงมานั้น ไม่มีจังหวะไหนสำคัญเท่ากับในช่วงวิกฤติที่ต่างฝ่ายต่างทำ "สงครามข่าวสาร" เพื่อจะสร้างความได้เปรียบให้กับตน

สื่ออาชีพที่รับผิดชอบไม่มีหน้าที่จะสนใจ ว่าฝ่ายไหนชนะหรือแพ้ในสงครามข่าวสาร แต่เป็นหน้าที่หลักของสื่อที่จะต้องเอาความจริงออกมาให้ได้ทุกแง่ทุกมุม โดยไม่สนใจว่าเมื่อความจริงเช่นนั้นปรากฏออกมาแล้ว ฝ่ายใดในความขัดแย้งจะได้เปรียบหรือเสียเปรียบ

แน่นอนว่าเมื่อฝ่ายใดเห็นว่าสื่อรายงานข่าวที่เป็นประโยชน์ต่อตน ก็จะบอกว่าสื่อ "เป็นกลาง" ดี แต่หากข่าวใดไม่เอื้อต่อฝ่ายตน ก็จะกล่าวหาว่าสื่อลำเอียงและมีอคติทันทีเช่นกัน

นี่คือสภาพแห่งความจริงของสังคมยามวิกฤติที่สื่อจะต้องรับรู้และยิ่งต้องระมัดระวังในการตรวจสอบข่าวอย่างละเอียด รอบด้านและตั้งเป้าประการเดียว

นั่นคือประชาชนต้องได้รับความจริงจากการทำหน้าที่อย่างเข้มข้นตรงไปตรงมาของสื่ออาชีพ เพราะท้ายที่สุด ความจริงเท่านั้นที่จะแก้ไขวิกฤตินี้

ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายรัฐบาลนายกฯ อภิสิทธิ์ หรือฝ่ายเสื้อแดง เสื้อเหลือง หากมีคำกล่าวหาว่าสื่อไม่ทำหน้าที่ของตน สื่ออาชีพเองจะต้องแถลงแจ้งถึงเบื้องหลังการทำหน้าที่ของตนในสภาวะที่ต่างฝ่ายต่างปล่อยข่าว และเล่นสงครามข่าวลือกันอย่างต่อเนื่อง

สื่อที่ทำหน้าที่อย่างซื่อสัตย์ต่อสาธารณชนจะต้องไม่นั่งให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งกล่าวหาเพียงเพื่อที่จะรายงานให้เฉพาะฝ่ายนั้นๆ พึงพอใจเท่านั้น

แต่ขณะเดียวกันสื่อก็จะต้องใช้วิจารณญาณกรองข่าว และแยกแยะว่าอะไรคือ "ข่าวปล่อย" อะไรคือ "ข่าวลือ" อะไรคือ "ข่าวป่วน" ของฝ่ายต่างๆ ในความขัดแย้งที่ลุ่มลึกและรุนแรง

สื่อที่รับผิดชอบจะต้องไม่เพียงแค่ทำหน้าที่เป็น "คนเชียร์มวย" ข้างหน้า หรือกลัวจะถูกกดดันโดยฝ่ายใดฝ่ายจนไม่ใช้วิจารณญาณในการประเมิน "คุณค่าของข่าว" หรือ "news value" จนกลายเป็นการทำหน้าที่อย่างเชื่องๆ เอาตัวรอดไปวันๆ...เพราะทำหน้าที่ท่ามกลางความกลัว จนไม่กล้าประเมินว่าข่าวชิ้นใดเชื่อถือได้ ข่าวชิ้นใดเชื่อถือได้น้อยกว่าหรือเชื่อถือไม่ได้

สื่อที่ซื่อสัตย์จึงไม่ควรจะให้น้ำหนัก เนื้อที่ และความสำคัญของข่าวกล่าวหา ข่าวโคมลอย ข่าวจงใจสร้าง เท่ากับข่าวที่คนข่าวเองตรวจสอบแล้วว่าเป็นข่าวจริง ข่าวมีคุณค่าแห่งข่าว ข่าวมีสาระที่สมควรนำเสนอใหญ่ กลาง เล็ก อย่างไร

สื่อที่อ้างว่า "เป็นกลาง" ด้วยการให้ความสำคัญเท่าๆ กันระหว่างข่าวกล่าวหาเลื่อนลอยกับข่าวที่ตรวจสอบได้ว่าเป็นความจริงคือสื่อที่ไม่รับผิดชอบ เป็นเพียงคนพากย์มวย เป็นแค่สื่อเอาตัวรอด รอดูว่าฝ่ายไหนชนะแล้วเข้าข้างฝ่ายนั้น

เพราะสังคมคาดหวังจากสื่อมากกว่าเพียงแค่เป็นกระบอกเสียงที่ "ขยะ" และ "สาระ" ได้รับการส่งต่อถึงประชาชนเท่าๆ กัน

เมื่อข่าวปล่อยกับข่าวจริง ขึ้นพาดหัวหนังสือเท่ากันเพราะคนทำสื่ออ้างว่า "ให้โอกาสเท่ากัน" นั่นแหละคือการจงใจบิดเบือนความจริงต่อสาธารณะอย่างแท้จริง


ที่มา: กาแฟดำ กรุงเทพธุรกิจ ออนไลน์